Trong vòng một thập kỷ qua, các doanh nghiệp khai thác bitcoin đã xem việc giữ lượng lớn đồng tiền số trên bảng cân đối kế toán là chiến lược trọng tâm nhằm tận dụng sự khan hiếm để tạo lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, bước vào năm 2026, áp lực thị trường đã khiến nhiều đơn vị này phá vỡ nguyên tắc truyền thống, đẩy mạnh bán tháo bitcoin để huy động vốn đầu tư vào lĩnh vực hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), mở ra bước ngoặt quan trọng trong ngành.
Ngành đào bitcoin chuyển mình sâu sắc
Chi phí trung bình để sản xuất một đồng bitcoin của các công ty niêm yết đã tăng vọt lên gần 80.000 USD trong quý cuối năm 2025, theo báo cáo mới từ CoinShares. Trong khi đó, giá trị thị trường của bitcoin trong tháng 3 chỉ dao động quanh mức 68.000 đến 70.000 USD mỗi đồng. Điều này khiến các nhà khai thác chịu khoản lỗ xấp xỉ 19.000 USD trên mỗi đồng bitcoin được đào ra. Mức lợi nhuận trên từng petahash cũng giảm xuống mức thấp kỷ lục hậu halving, chỉ còn khoảng 28-30 USD mỗi ngày, buộc nhiều thiết bị khai thác thế hệ trung bình phải hoạt động với chi phí điện cực thấp để đạt hòa vốn.
Trước thực trạng kinh tế ngày càng khó khăn, ngành khai thác đang chuyển hướng mạnh mẽ sang các hoạt động điện toán hiệu năng cao và phát triển hạ tầng AI. Giá trị tổng hợp đồng liên quan đến lĩnh vực này hiện vượt ngưỡng 70 tỷ USD với hàng loạt thương vụ đình đám như hợp đồng kéo dài nhiều năm trị giá hàng tỷ USD được ký kết giữa các công ty hàng đầu trong ngành. Dự kiến đến cuối năm 2026, ngành AI có thể đóng góp tới 70% tổng doanh thu của các doanh nghiệp từng tập trung chủ yếu vào đào tiền số, biến họ thành những nhà cung cấp dịch vụ trung tâm dữ liệu hiện đại.
Chi phí đào bitcoin gây áp lực tài chính
Sức hút của lĩnh vực trí tuệ nhân tạo nằm ở biên lợi nhuận vượt trội so với khai thác tiền số truyền thống. Dù chi phí đầu tư ban đầu cho hạ tầng AI cao gấp nhiều lần – từ 8 đến 15 triệu USD mỗi megawatt so với mức dưới một triệu USD cho khai thác bitcoin – nhưng dòng tiền ổn định và lợi nhuận trên mỗi hợp đồng có thể đạt hơn 85% trong thời gian dài khiến giới đầu tư sẵn sàng hướng vốn vào đây. Nhà sáng lập quỹ đầu tư uy tín Kevin O’Leary nhận định rằng việc chuyển đổi cơ cấu kinh doanh sang hạ tầng AI sẽ giúp các công ty khai thác tăng giá trị cổ phiếu lên gấp nhiều lần nhờ khả năng sinh lời bền vững hơn.
Các hợp đồng AI tạo cú hích cho ngành crypto
Để tài trợ cho quá trình chuyển đổi tốn kém này, nhiều công ty khai thác đang sử dụng hai biện pháp rủi ro: gia tăng vay nợ quy mô lớn và bán tháo kho dự trữ tiền số. Các khoản nợ hiện đã lên tới hàng tỷ đô la với những cam kết trái phiếu chuyển đổi hay vay thế chấp bằng chính tài sản kỹ thuật số. Cùng lúc đó, hơn 15.000 bitcoin đã bị bán ra kể từ đỉnh giá gần nhất khiến nhiều doanh nghiệp phải cắt giảm lượng coin lưu kho nhằm đảm bảo thanh khoản hoạt động và đầu tư mới. Ngay cả đơn vị sở hữu kho dự trữ hơn 53.000 đồng cũng không loại trừ việc thanh lý toàn bộ tài sản do áp lực trả nợ.
AI trở thành động lực tăng trưởng lớn của ngành
Chuyển dịch nguồn lực sang lĩnh vực mới đang tạo nên nghịch lý an ninh mạng tiềm tàng cho hệ sinh thái tiền kỹ thuật số khi sức mạnh tính toán bảo vệ mạng lưới liên tục suy giảm từ đỉnh kỷ lục gần đây về khoảng dưới ngưỡng an toàn. Kéo theo đó là ba lần điều chỉnh giảm độ khó liên tiếp – một hiện tượng hiếm gặp từ năm 2022 – cùng sự phân bổ lại hoạt động khai thác sang các quốc gia có chi phí điện năng thấp hơn như Paraguay hay Ethiopia. Mặc dù vậy, phố Wall hiện đang đánh giá cao tiềm năng phát triển của mảng AI với mức định giá cao gấp đôi dành cho các doanh nghiệp có hợp đồng hạ tầng trí tuệ nhân tạo so với nhóm đơn thuần tập trung khai thác tiền số.
Tương lai của ngành khai thác tiền mã hóa giờ đây phụ thuộc rất lớn vào biến động giá trị bitcoin trên thị trường toàn cầu. Dù thiết bị thế hệ mới giúp giảm đáng kể chi phí vận hành được tung ra bởi các nhà sản xuất lớn như Bitmain hay Bitdeer, luồng vốn vẫn ưu tiên các dự án trung tâm dữ liệu và AI hơn. Theo nhận định của CoinShares, nếu giá bitcoin không vượt qua mốc quan trọng là 100.000 USD trước cuối năm nay thì sức mạnh tính toán toàn mạng lưới khó có thể phục hồi đáng kể. Chu kỳ kinh doanh cũ dần khép lại để nhường chỗ cho hình mẫu mới – những người vận hành hạ tầng dữ liệu cao cấp tích hợp đa năng và linh hoạt hơn.
