Ngày 3 tháng 11 vừa qua, Trung Quốc đánh dấu bước tiến lớn khi công ty Xpeng AeroHT chính thức khai trương dây chuyền sản xuất ô tô bay hàng loạt đầu tiên trên thế giới tại cơ sở sản xuất ở Quảng Châu. Cùng thời điểm, chiếc xe bay đầu tiên mang tên Land Carrier đã ra mắt, mở ra kỷ nguyên mới cho các phương tiện bay dân dụng và khẳng định quyết tâm của quốc gia này trong việc ứng dụng công nghệ giao thông hiện đại.
Land Carrier là một mẫu xe hybrid kết hợp giữa động cơ đốt trong và mô-tơ điện, được thiết kế theo cấu trúc mô-đun linh hoạt, cho phép tách rời thành hai phần riêng biệt: phần xe chạy mặt đất và mô-đun bay. Phần thân dưới di chuyển trên mặt đường với cấu hình ba trục sáu bánh cùng hệ dẫn động bốn bánh và khả năng đánh lái bánh sau, giúp nâng cao tính ổn định, linh hoạt và khả năng vượt địa hình. Với kích thước tổng thể tương đương một chỗ đậu xe chuẩn (khoảng 5.500 x 2.000 x 2.000 mm), Land Carrier có thể vận hành dễ dàng bằng giấy phép lái xe ôtô thông thường.
Trong khi đó, phần mô-đun bay được trang bị sáu cánh quạt điện bố trí dạng ống kép và cấu tạo từ vật liệu sợi carbon siêu nhẹ nhưng bền chắc nhằm tối ưu hóa trọng lượng tổng thể. Khoang lái với cửa kính toàn cảnh rộng lên đến 270 độ đem lại tầm quan sát bao quát cho người điều khiển. Xe hỗ trợ cả chế độ lái thủ công lẫn tự động; ở chế độ tự động, Land Carrier có khả năng lập kế hoạch tuyến bay, tự động cất cánh và hạ cánh chỉ bằng một nút bấm. Công nghệ nhận diện địa hình ba chiều góp phần đảm bảo quá trình hạ cánh diễn ra an toàn và chính xác.
Cơ sở sản xuất của Xpeng được chia thành năm phân xưởng chính gồm: vật liệu composite, hệ thống đẩy, lắp ráp, sơn và tích hợp hoàn thiện. Trong đó, xưởng composite chuyên sản xuất các bộ phận làm từ sợi carbon như cánh quạt và sàn xe với công suất lên tới 300 tấn mỗi năm – thuộc nhóm lớn nhất trong lĩnh vực hàng không dân dụng trên toàn cầu. Phân xưởng hệ thống đẩy được trang bị dây chuyền hiện đại để gia công mô-đun điện tử và cánh quạt, đồng thời có khả năng truy xuất nguồn gốc từng linh kiện cụ thể thông qua hệ thống tự động hóa.
Khung thân xe sử dụng kỹ thuật kết nối “kết nối nguội” kết hợp giữa tán đinh kim loại và keo dán chuyên dụng nhằm tăng độ bền chắc mà vẫn giữ trọng lượng nhẹ tối ưu. Quy trình sơn áp dụng công nghệ nhiều lớp hiện đại với dây chuyền tự động linh hoạt đa bước (8C6B). Giai đoạn cuối cùng tập trung vào tích hợp và kiểm tra tổng cộng chín hệ thống chính để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn thiết kế cũng như được cấp chứng nhận bay an toàn trước khi tung ra thị trường.
Bên trong nhà máy sản xuất ô tô bay của Xpeng
Không chỉ riêng Xpeng, nhiều hãng sản xuất ô tô truyền thống và các startup công nghệ tại Trung Quốc cũng đang tăng tốc đầu tư vào lĩnh vực ô tô bay – mảng giao thông được xem là trọng điểm phát triển trong tương lai gần. Một trong những tên tuổi nổi bật là Hongqi thuộc tập đoàn FAW Group đang phát triển mẫu xe bay Tiannian 1 theo kiểu mô-đun có thể chuyển đổi nhanh chóng giữa trạng thái ô tô và máy bay chỉ trong vài phút. Dự kiến Hongqi sẽ thương mại hóa sản phẩm vào năm 2029 và hướng tới vận hành bay có người lái vào năm 2035.
Ô tô bay Tiannian 1 của Hongqi
Hãng Chery cũng đã xác nhận dự án ra mắt mẫu eVTOL đầu tiên vào tháng 10 tới đây với mục tiêu phổ cập dòng xe này cho các hộ gia đình trong tương lai gần. Ngoài ra, AutoFlight đang thử nghiệm dòng Prosperity I có khả năng chở bốn người với tầm bay hơn 250 km liên tục và nhận được đơn đặt hàng lớn từ thị trường quốc tế, đồng thời mở rộng hợp tác tại châu Âu để triển khai dịch vụ taxi bay ở Đức và Hà Lan vào năm 2026.
Một startup khác đáng chú ý là TCab Technology đặt trụ sở tại Thượng Hải đang phát triển mẫu eVTOL E20 theo thiết kế “lift-and-cruise” – nghĩa là cất cánh bằng các cánh quạt thẳng đứng và bay bằng cánh ngang. Sản phẩm có thể chở bốn hành khách với tầm bay hơn 200 km. TCab đặt mục tiêu hoàn tất các chứng nhận an toàn cần thiết để bắt đầu thử nghiệm thương mại trong nước vào giai đoạn từ năm 2026 đến 2027.
Theo báo cáo của McKinsey & Company, thị trường ô tô bay toàn cầu dự kiến sẽ đạt giá trị vượt mốc 500 tỷ USD vào năm 2040, trong đó Trung Quốc chiếm khoảng một phần tư nhờ lực lượng dân số đông đảo hơn 1,4 tỷ cùng tốc độ đô thị hóa nhanh chóng. Quốc gia này được đánh giá là môi trường thuận lợi để phát triển mô hình giao thông ba chiều kết hợp hài hòa giữa đường bộ truyền thống, phương tiện trên không và công nghệ tự động hóa hiện đại.
Một buổi thử nghiệm ô tô bay của Xpeng tại Trung Quốc
Ưu thế lớn của Trung Quốc nằm ở năng lực tự chủ về sản xuất linh kiện cùng hệ thống pin nội địa giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư cho ngành công nghiệp này. Sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ bao gồm việc cấp phép thử nghiệm eVTOL tại nhiều khu vực thí điểm như Thâm Quyến, Quảng Châu, Hàng Châu hay Thượng Hải – nơi đang thiết lập mạng lưới hành lang bay đô thị dành riêng cho phương tiện cá nhân dân dụng.
Dù vậy, để ô tô bay trở thành phương tiện giao thông phổ biến còn tồn tại nhiều thách thức lớn như chi phí sản xuất cao, vấn đề an toàn vận hành, tiếng ồn, quy trình cấp phép lưu thông trên không cũng như hạ tầng sạc điện cần được xây dựng đồng bộ. Việc quản lý hàng nghìn phương tiện cùng lúc di chuyển trong không phận đô thị đòi hỏi phải phát triển hệ thống kiểm soát không lưu hiện đại đi kèm phần mềm điều phối cực kỳ chính xác để tránh xảy ra va chạm hay sự cố ngoài ý muốn.
Với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp đầu ngành cùng chính sách thuận lợi từ phía nhà nước, Trung Quốc không chỉ đơn thuần bước chân vào cuộc chơi ô tô bay mà còn nỗ lực định hình lại tương lai giao thông đô thị toàn cầu. Trong thập kỷ tới đây, hình ảnh những chiếc xe cất cánh khỏi mặt đất trở nên quen thuộc sẽ trở thành biểu tượng cách mạng về một kỷ nguyên di chuyển thông minh mới.
