Sự phát triển của ngành logistics Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ với sự tích hợp công nghệ thông minh và tự động hóa. Trong đó, dự án siêu cảng logistics do Bầu Hiển dẫn dắt đã thể hiện rõ dấu ấn của tư duy công nghệ sâu sắc, góp phần kiến tạo một hệ sinh thái vận tải hiện đại, đáp ứng yêu cầu khắt khe trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Bài viết khám phá những bước tiến quan trọng từ nền tảng khoa học đến tham vọng xây dựng siêu cảng logistics thông minh.
Theo Báo cáo Logistics Việt Nam 2025 với chủ đề về logistics thông minh, ngành logistics nước ta đang đối mặt với cuộc cạnh tranh mới nổi bật hơn khi các yếu tố dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa ngày càng trở nên thiết yếu bên cạnh hạ tầng vật lý truyền thống. Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu đổi mới mô hình vận hành, tận dụng các công nghệ tiên tiến như Internet vạn vật (IoT), Big Data và hệ thống quản trị số để nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng. Xu hướng này thúc đẩy việc hình thành các hệ sinh thái logistics tích hợp, kết nối vận tải, kho bãi, hải quan, hàng không, cảng biển và quản trị dữ liệu trên cùng một nền tảng vận hành đồng bộ. Tuy nhiên, mức độ tiếp nhận công nghệ vẫn còn phân hóa khi đa số doanh nghiệp chỉ mới áp dụng cho nhu cầu cơ bản như quản lý kho và đơn hàng. Đáng chú ý, Bộ Công Thương đã dẫn chứng Vietnam SuperPort™ – liên doanh giữa T&T Group và tập đoàn YCH (Singapore) – như một mô hình logistics thông minh tiêu biểu trong năm 2025 tại Việt Nam. Dự án này ứng dụng AI trong xác thực chứng từ, xe dẫn đường tự động AGV, robot chất xếp RL và robot tự hành AMR cùng mô hình kho hàng không kéo dài (Off-Airport Cargo Terminal – OACT). Mô hình này giúp tăng năng suất vận hành khoảng 35% đồng thời giảm phần trăm sai sót tới 50%. Kho hàng không ngoài sân bay OACT được vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế khắt khe về an ninh, phục vụ tốt các thị trường khó tính như Mỹ và châu Âu. Với vị trí chiến lược trên hành lang logistics phía Bắc kết nối hơn 20 khu công nghiệp và kéo dài tới vùng Vân Nam – Côn Minh (Trung Quốc), mô hình này mở ra tiềm năng trở thành điểm trung chuyển quan trọng giữa Việt Nam, Trung Quốc và ASEAN. Bên cạnh đó, Vietnam SuperPort™ còn vận dụng các công nghệ AI đã triển khai tại Singapore vào hệ sinh thái logistics nội địa nhằm nâng cao năng lực quản trị dữ liệu và tối ưu dòng chảy hàng hóa theo thời gian thực. Việc Bộ Công Thương nhắc đến Vietnam SuperPort™ giữa xu thế phát triển logistics thông minh cho thấy tầm quan trọng của năng lực xử lý dữ liệu cùng tự động hóa trong cạnh tranh ngành này ngang bằng với đầu tư hạ tầng truyền thống. Gần đây, lãnh đạo nhà nước cũng nhấn mạnh vai trò then chốt của khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, phù hợp với định hướng phát triển mà Vietnam SuperPort™ đang theo đuổi.
Từ ‘DNA công nghệ’ tới Siêu cảng logistics của Bầu Hiển – Ảnh 1.
Ngành logistics Việt Nam đang tập trung phát triển hướng tích hợp đa phương thức vận tải và quản trị dữ liệu nhằm cải thiện hiệu suất tổng thể chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp tiên phong áp dụng các giải pháp công nghệ mới đã góp phần tạo ra sự khác biệt lớn so với mô hình truyền thống. Trong đó, mô hình Off-Airport Cargo Terminal (OACT) mà Vietnam SuperPort™ triển khai được xem là đột phá khi thay thế cho việc phụ thuộc hoàn toàn vào cơ sở hạ tầng xử lý hàng hóa nội sân bay. Kho ngoại sân bay có khả năng thực hiện nhiều khâu quan trọng như thủ tục hải quan, soi chiếu an ninh, lưu trữ và xếp dỡ Container đơn vị ULD trước khi chuyển trực tiếp tới sân bay bằng phương tiện chuyên dụng. Quy trình này không chỉ nâng cao năng suất mà còn đảm bảo tiêu chuẩn kiểm soát an ninh quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt của nhiều thị trường xuất nhập khẩu lớn.
Ngành logistics Việt Nam đang hướng tới hướng phát triển tích hợp
Vietnam SuperPort™ sở hữu vị trí chiến lược nằm trên hành lang logistics phía Bắc với khả năng kết nối hiệu quả hơn 20 khu công nghiệp rộng lớn cùng tuyến đường kéo dài đến các trung tâm thương mại ở Vân Nam và Côn Minh (Trung Quốc). Điều này giúp dự án trở thành điểm trung chuyển xuất nhập khẩu mới đầy tiềm năng giữa các quốc gia trong khu vực ASEAN cũng như Trung Quốc. Hơn nữa, sự kiên định trong việc áp dụng các công nghệ tiên tiến từ Singapore giúp nâng cao tính chuyên nghiệp và hiệu quả vận hành trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
Sơ đồ mô hình vận hành siêu cảng thông minh
Vietnam SuperPort™ chỉ là phần nổi bật nhất phản ánh tư duy đầu tư sâu sắc về công nghệ của nhà sáng lập T&T Group – ông Đỗ Quang Hiển. Xuất thân từ lĩnh vực khoa học kỹ thuật với nền tảng đào tạo vật lý vô tuyến tại Đại học Tổng hợp Hà Nội cũng như kinh nghiệm nghiên cứu tại Viện Công nghệ Quốc gia, ông đã xây dựng chiến lược đầu tư lấy công nghệ làm trọng tâm xuyên suốt quá trình phát triển doanh nghiệp. Ông luôn nhấn mạnh rằng để đi nhanh và bền vững thì cần phải tập trung vào công nghệ cao thay vì chỉ dựa vào phương thức truyền thống. Quan điểm này giúp ông định hướng cho T&T Group đổi mới sáng tạo qua việc làm chủ dữ liệu và năng lực vận hành nhằm nâng cao lợi thế cạnh tranh dài hạn cho doanh nghiệp Việt Nam.
Ông Đỗ Quang Hiển từng là nhà khoa học tại Viện Nghiên cứu Công nghệ Quốc gia
Chiến lược ‘đón đầu công nghệ’ không chỉ giới hạn trong lĩnh vực logistics mà còn mở rộng sang các mảng khác như xử lý chất thải công nghiệp và y tế tại Thái Nguyên với việc áp dụng những giải pháp môi trường tiên tiến theo tiêu chuẩn châu Âu như Zero Liquid Discharge (ZLD), lò quay đa năng hay thu hồi năng lượng từ chất thải điện tử. Đây là bước đi hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn sử dụng công nghệ để biến chất thải thành nguồn tài nguyên tái chế hữu ích thay vì chỉ xử lý theo phương pháp truyền thống. Trong các sự kiện cấp quốc gia như lễ phát động phong trào đổi mới sáng tạo do Thủ tướng chủ trì năm 2026, ông cũng đóng góp kiến nghị coi đổi mới sáng tạo cùng chuyển đổi số – xanh là mục tiêu then chốt để nâng cao sức cạnh tranh quốc gia và yêu cầu chuyển đổi số không chỉ đơn thuần là ứng dụng riêng lẻ mà cần lan tỏa toàn diện trong toàn bộ hệ sinh thái doanh nghiệp.
Thiết kế siêu cảng Vietnam SuperPortTM của T&T Group và YCH tại Phú Thọ
‘DNA công nghệ’ cũng thể hiện rõ trong cách lựa chọn đối tác quốc tế mà ông Đỗ Quang Hiển ưu tiên: bên cạnh hiệu quả kinh doanh cần song hành với chuyển giao tri thức về công nghệ đồng thời đào tạo lực lượng nhân sự để gia tăng năng lực phát triển bền vững cho phía Việt Nam thay vì chỉ đơn thuần đầu tư kiếm lời rồi rút vốn sớm. Triết lý này được thể hiện cụ thể qua hợp tác giữa Vietnam SuperPort™, tập đoàn YCH cùng Học viện Logistics & Chuỗi cung ứng Singapore (SCALA), dự kiến đào tạo khoảng 500 chuyên gia có trình độ cao về logistics nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cho ngành trong giai đoạn hội nhập sâu rộng sắp tới. Cách tiếp cận ‘lấy công nghệ làm nền tảng’ cũng giải thích cho xu hướng mở rộng hoạt động đa lĩnh vực bao gồm hạ tầng giao thông, chuỗi cung ứng kết nối đa phương thức và đặc biệt là sự chuyển dịch sang các cấu phần có giá trị gia tăng cao như cảng biển hiện đại ứng dụng AI và vận hành tự động thay vì chỉ tập trung đầu tư vào bất động sản hay tài chính vốn từng là thế mạnh trước đây.
Một điểm khác biệt lớn trong chiến lược đầu tư của T&T Group chính là không chỉ chú trọng phát triển hạ tầng vật chất như hệ thống đường sá hay kho bãi mà còn tập trung xây dựng lớp vận hành kỹ thuật số với hàm lượng dữ liệu lớn cùng trình độ tự động hóa cao giúp tối ưu hoá hiệu suất luồng hàng hóa theo thời gian thực. Vì vậy khi nhìn vào Vietnam SuperPort™, người ta không chỉ thấy một dự án xây dựng cơ sở vật chất mà còn cảm nhận rõ nét dấu ấn DNA công nghệ đã gắn bó cùng tập đoàn từ những ngày đầu thành lập đến nay.
