Tại buổi tọa đàm khoa học mang chủ đề “Văn hóa trong kỷ nguyên số: từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia” được tổ chức tại Đài Phát thanh – Truyền hình TP.HCM vào ngày 20.4, các chuyên gia và nhà báo đã thảo luận sâu về vai trò của báo chí và cơ quan quản lý văn hóa trong thời đại công nghệ số. Không chỉ giữ nhiệm vụ phản ánh bản sắc dân tộc, báo chí còn được xem là lực lượng tiên phong lan tỏa giá trị quốc gia, đồng thời xây dựng lá chắn bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng. Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh sự cần thiết đổi mới phương thức truyền thông, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số để tạo nên các hình thức tuyên truyền đa dạng, sáng tạo, đảm bảo thông tin chính xác, nhanh chóng và cuốn hút, hướng tới sự đồng thuận rộng rãi trong xã hội.
Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM Đinh Thị Thanh Thủy trình bày tham luận
Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM Văn Thị Bạch Tuyết cho biết sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, TP.HCM bước vào một giai đoạn phát triển mới với vai trò là siêu đô thị đa dạng văn hóa, vừa là trung tâm công nghiệp hiện đại vừa là cửa ngõ kinh tế biển. Điều này mở ra cơ hội xây dựng các tổ hợp công nghiệp văn hóa quy mô lớn, có khả năng cạnh tranh toàn cầu. Bà đặc biệt nhấn mạnh vai trò quan trọng của đội ngũ cán bộ tuyên giáo, dân vận, các nhà khoa học và nhà báo trong việc phát huy sức mạnh mềm của văn hóa nhằm kết nối cộng đồng cư dân đa dạng.
Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM Đinh Thị Thanh Thủy chỉ ra những thách thức của việc giữ gìn bản sắc văn hóa trong siêu đô thị rộng lớn này. Bà nhận định công tác xây dựng thiết chế văn hóa chưa tương xứng với sự phát triển nhanh chóng, quy hoạch đô thị chưa đồng bộ và thiếu sự gắn kết giữa phát triển kinh tế – xã hội với văn hóa. Ngoài ra, những tác phẩm nghệ thuật giá trị về tư tưởng còn hiếm hoi, đầu tư cho lĩnh vực văn học nghệ thuật chưa đủ nổi bật để tạo ra hiệu quả rõ ràng.
Hành trình lan tỏa tri thức và giá trị văn hóa tại Đường sách TP.HCM
Tổng Biên tập một tờ báo lớn tại TP.HCM chia sẻ tầm quan trọng của báo chí đối với ngành công nghiệp văn hóa. Theo ông, báo chí đóng vai trò then chốt trong việc quảng bá các chương trình nghệ thuật, mùa du lịch và lễ hội, góp phần nâng cao thương hiệu sự kiện văn hóa – du lịch thu hút đông đảo khán giả trong nước lẫn quốc tế. Nhờ truyền thông hiệu quả, những giá trị văn hóa Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng vào thế giới, đồng thời trở thành sản phẩm kinh tế sáng tạo có sức cạnh tranh cao trên thị trường toàn cầu. Ông cũng kêu gọi các cơ quan báo chí hợp tác tổ chức những sự kiện văn hóa quy mô lớn nhằm nhân rộng ảnh hưởng.
Trong bối cảnh tin tức lan truyền nhanh chóng trên không gian số, một số hiện tượng phi văn hóa xuất hiện ngày càng phổ biến, khiến vai trò định hướng của báo chí càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Báo chí không chỉ là tấm gương phản chiếu bản sắc dân tộc mà còn là cánh cửa mở đón nhận các giá trị văn minh nhân loại. Nhiều ý kiến tại tọa đàm đề xuất báo chí phải trở thành người gác cổng văn hóa chủ động lựa chọn và dẫn dắt dòng chảy thông tin tích cực thay vì đóng kín hay ngăn chặn.
Nhà báo đảm nhận vai trò gác cổng văn hóa trên không gian mạng
Nhà báo Lý Việt Trung – Tổng Biên tập một tờ báo phụ nữ tại TP.HCM – gửi đến tọa đàm tham luận nhấn mạnh mục tiêu đặt văn học nghệ thuật vào trung tâm câu chuyện về bản sắc dân tộc. Tuy nhiên, cách tiếp cận không chỉ dừng lại ở việc hoài niệm quá khứ mà còn hướng tới việc làm sống động giá trị văn hóa trong đời sống hiện đại. Theo bà, ký ức đô thị được tái hiện không chỉ để nhìn lại quá khứ mà như một nguồn lực tinh thần giúp định hình bản sắc hiện tại khi đô thị không ngừng đổi thay. Câu chuyện được mở rộng từ địa danh đến con người – nơi mọi nỗ lực đều nhằm giữ lại dấu vân tay văn hóa độc đáo giữa dòng chảy biến đổi.
Phim Mưa đỏ trở thành hiện tượng xã hội và thu hút phòng vé
Kết luận buổi tọa đàm, ông Trần Thanh Lâm – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương – tổng kết những vấn đề trọng tâm đáng chú ý. Văn hóa được xem là hệ điều hành quyết định sự phát triển bền vững và nhân văn của quốc gia; sức mạnh mềm bắt nguồn từ nguồn lực con người số có bản lĩnh và kỹ năng trên nền tảng công nghệ; TP.HCM được kỳ vọng trở thành siêu đô thị không chỉ giàu tiềm năng kinh tế mà còn là trung tâm văn hóa đặc sắc lan tỏa toàn cầu qua nền tảng số. Đồng thời ông cũng thẳng thắn nhìn nhận ngành công nghiệp văn hóa vẫn đang ngủ quên tiềm năng; thiếu hụt các sản phẩm mang tính đột phá đủ sức cạnh tranh quốc tế; an ninh văn hóa trên thực tế lẫn mạng còn nhiều lỗ hổng do các luồng tác động ngoại lai và hiện tượng lệch chuẩn. Báo chí thời đại trí tuệ nhân tạo cần chuyển hoá giá trị văn hoá thành những câu chuyện truyền cảm hứng mạnh mẽ, đồng thời tiên phong bảo vệ môi trường tinh thần an toàn cho xã hội.
“Khi thế giới tiến vào kỷ nguyên số toàn diện, cuộc cạnh tranh giữa các quốc gia không chỉ dựa vào tài nguyên thiên nhiên hay công nghiệp truyền thống mà tập trung vào khả năng sản xuất và xuất khẩu giá trị văn hoá đa dạng. Các nền điện ảnh Hollywood hay chuỗi âm nhạc K-pop đều là ví dụ điển hình cho chiến lược quốc gia nhằm gia tăng ảnh hưởng toàn cầu qua ngành công nghiệp sáng tạo. Trong bối cảnh đó, chúng ta cần thay đổi tư duy bảo tồn thuần túy sang kinh tế hoá văn hoá một cách thông minh và bền vững để tận dụng tối đa tiềm năng nội sinh.” Nhà báo Tô Đình Tuân – Tổng biên tập một cơ quan báo chí uy tín – nhấn mạnh.
